[Dàn Ý] Nêu cảm nghĩ về giá trị nội dung và nghệ thuật của bài Cảnh ngày hè

Đề bài: Phân tích vẻ đẹp thiên nhiên và vẻ đẹp tâm hồn trong bài Cảnh ngày hè của Nguyễn Trãi (Hoặc: Nêu cảm nghĩ về giá trị nội dung và nghệ thuật của bài Cảnh ngày hè).

A. Mở bài:

– Cảnh ngày hè – bài 43 nằm trong mục Bảo kính cảnh giới (Gương báu răn mình), nhưng bài thơ không nặng về giáo huấn, khuyên răn, triết lí mà lại thể hiện cảm xúc tinh tế của tâm hồn Nguyễn Trãi trước thiên nhiên và cuộc sống.

Xem thêm: Cảm nhận về Cảnh ngày hè của Nguyễn TrãiPhân tích bài thơ Cảnh ngày hè

B. Thân bài:

a. Vẻ đẹp thiên nhiên, cuộc sống của ngày hè

– Nguyễn Trãi là nhà thơ của thiên nhiên. Ông đến với thiên nhiên trong mọi hoàn cảnh, mọi tư thế…Cảnh ngày hè cho thấy sự giao cảm tinh tế của hồn thơ Ức Trai với thiên nhiên tạo vật. Thật hiếm hoi và có phần đặc biệt khi ta gặp trong thơ ông một hoàn cảnh:

Rồi, hóng mát thuở ngày trường,

+ Thời gian rảnh rỗi, tâm hồn thư thái, thanh thản, khí trời mát mẻ trong lành…Một ngày như thế trong đời Nguyễn Trãi không nhiêu. Ông là người thân không nhàn mà tâm cũng không nhàn. Cả cuộc đời ông luôn mang trong mình nỗi lòng canh cánh lo cho dân, cho nước. Ông không có một phút thảnh thơi, vui thú cho riêng mình.
+ Hiện ra trước mắt người đọc là một bức tranh mùa hè sinh động, đầy sức sống:

Hòe lục đùn đùn tán rợp giương
Thạch lựu hiên còn phun thức đỏ
Hồng liên trì đã tiễn mùi hương
Lao xao chợ cá làng ngư phủ
Dắng dỏi cầm ve lầu tịch dương.

Bức tranh được tạo nên bởi sự kết hợp hài hòa giữa đường nét, màu sắc, hương sắc, âm thanh, con người và cảnh vật: màu lục của lá hòe làm nổi bật màu đỏ của hoa thạch lựu, thêm vào đó là mùi hương thơm ngát của hoa sen. Cách ngắt nhịp 3/4 không theo nhịp 4/3 của thơ Đường luật làm nổi bật hơn cảnh ngày hè:

Thạch lựu hiên / còn phun thức đỏ
Hồng liên trì / đã tiễn mùi hương.

Tiếng “lao xao chợ cá” – đặc trưng của làng chài hòa cùng tiếng ve kêu inh ỏi – âm thanh đặc trưng của mùa hè càng làm bức tranh thêm sống động.

Từ láy “lao xao” kết hợp với nghệ thuật đảo ngữ khiến ta cảm nhận rõ sự giao cảm tinh tế, hài hòa của hồn thơ Nguyễn Trãi với thiên nhiên. Ông cảm nhận thiên nhiên bằng mọi cảm giác có thể: từ thị giác sang khứu giác, thính giác và cả sự liên tưởng.

+ Cảnh vật ngày hè lúc này hiện lên vào cái giờ khắc của ngày tàn: cuối ngày (lầu tịch dương – mặt trời sắp lặn). Nhưng sự sống không dừng lại, mà dường như còn mạnh mẽ hơn. Tác giả sử dụng các động từ mạnh “đùn đùn”, “giương”, “phun”, “tiễn” như càng tô đậm thêm sự trỗi dậy của thiên nhiên, thiên nhiên đang căng tràn nhựa sống, đang vươn lên hết lớp này đến lớp khác.

Qua bức tranh thiên nhiên sinh động, đầy sức sống, chúng ta thấy được sự giao cảm mạnh mẽ, đầy tinh tế của Nguyễn Trãi đối với cảnh vật. Tất cả đều có cội nguồn sâu xa từ tấm lòng thiết tha yêu đời, yêu cuộc sống của tác giả.

b. Vẻ đẹp tâm hồn nhà thơ

Nguyễn Trãi hết mực yêu thiên nhiên, nhưng trên hết đối với ông vẫn là tấm lòng tha thiết với con người, với dân, với nước. Mặc dù Cảnh ngày hè được sáng tác vào khoảng thời gian ông đã cáo quan về quê sống, đã hoàn toàn xa lánh chốn quan trường đầy bon chen, vụ lợi, nhưng tâm trí ông lúc nào cũng lo nghĩ về dân, về nước:

Dẽ có Ngu cầm đàn một tiếng
Dân giàu đủ khắp đòi phương.

– Nhìn cảnh sống của dân, đặc biệt là người lao động làng chài được yên vui, no đủ, Nguyễn Trãi ước có được chiếc đàn của vua Thuấn để gảy khúc Nam phong ngợi ca phong cảnh.

– Câu kết của bài thơ gồm sáu chữ ngắn gọn, thể hiện sự dồn nén cảm xúc của cả bài. Nguyễn Trãi mong cho dân được ấm no, hạnh phúc : “dân giàu đủ”. Nhưng đó phải là hạnh phúc cho tất cả mọi người, mọi nơi: “khắp đòi phương”.

C. Kết bài:

Bài thơ Đường luật thể thất ngôn xen lục ngôn thể hiện rõ vẻ đẹp trong tâm hồn Nguyễn Trãi. Một con người giàu lòng yêu thiên nhiên, yêu đất nước. Lí tường “Dân giàu, đủ khắp đòi phương” của Nguyễn Trãi đến hôn nay vẫn còn nguyên giá trị. Chúng ta là thế hệ tương lai của đất nước cần phải bồi dưỡng thêm cho tâm hồn mình tình yêu quê hương, đất nước như Ức Trai, để góp phần xây dựng tổ quốc, làm cho “dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng và văn minh”.

[Dàn Ý] Nêu cảm nghĩ về giá trị nội dung và nghệ thuật của bài Cảnh ngày hè
4 (80%) 3 votes

BÀI HAY NÊN ĐỌC